Is spelen belangrijk
Bachelor Essay
Vera van Gemert
SAMENVATTING:
In dit essay zijn vijf artikelen besproken (of delen van deze artikelen) die als onderwerp of deelonderwerp het spelen en sociale gedrag bij opgroeiende ratten hebben. Specifiek is er gekeken naar het effect van isolatie op het sociale gedrag bij ratten. De artikelen blijken redelijk dezelfde lijn aan te houden.
Ratten hebben in week 4 (en 5) een gevoelige periode voor het ontwikkelen van het juiste sociale gedrag. Als ze in deze periode alleen zitten zullen ze op latere leeftijd nog steeds significant afwijken van de controle groep die niet geïsoleerd heeft gezeten.
Vind de isolatie op een ander tijdstip plaats dan hangt het van ander omstandigheden af of de ratten nog significant ander gedrag vertonen. Deze omstandigheden kunnen zijn, hoe de rat gehuisvest is op moment van testen (geïsoleerd of niet-geïsoleerd) en wanneer er getest wordt (onmiddellijk na de isolatie of later).
INLEIDING:
Bij veel soorten die tot nu toe zijn beschreven nemen sociale omgangsvormen een belangrijke plaats in. Zeker bij dieren die in sociale groepen leven, zoals ratten, is er een complex sociaal gedrag. Of een dier deze op het juiste moment vertoont hangt van meerdere factoren af, bijvoorbeeld van het geslacht, de sociale plek in de groep en de eerdere opgedane ervaringen (T. Hol & C.L. Van den Berg & J.M. Van Ree & B.M. Spruijt, 1998; C. L. van den Berg & T. Hol & J. M. Van Ree & B. M. Spruijt & H. Everts & J. M. Koolhaas, 1998; Angelica Loranca & Manuel Salas, 2001). Deze eerder opgedane ervaringen bestaan meestal uit spelen. Bij veel dieren is dit, ‘play fighting’ of ‘rough-and-tumble play’, een leeftijd gerelateerd gedrag en de frequentie van dit spelen neemt eerst toe en vervolgens weer af (Afra Foroud & Ian Q. Whishaw & Sergio M. Pellis, 2003). Ook zijn er in het spelen van jonge dieren al andere vormen van gedrag zichtbaar zoals seksueel en sociaal gedrag (T. Hol & C.L. Van den Berg & J.M. Van Ree & B.M. Spruijt, 1998).
Bij ratten neemt de frequentie van ‘play fighting’ als jongere sterk toe en als volwassene af. Niet alleen de frequentie veranderd, ook de manier van spelen veranderd iets, het wordt ruwer. Als ratten spelen, stoeien ze. Dit stoeien bestaat uit proberen elkaar bij de achterkant van de nek te pakken. Lukt dit, dan bijt de rat niet maar deze besnuffeld dan de nek even als teken dat het is gelukt. De andere rat reageert hierop en deze reactie verschilt tussen jongeren en volwassenen. De jonge rat zal zich volledig om de longitudinale as draaien waardoor deze op zijn rug komt te liggen en zich zo kan verdedigen met alle vier de poten.
Een volwassen rat zal niet meer volledig om de as draaien maar half, een of beide achterpoten blijven op de grond. Door deze houding zijn er twee mogelijkheden, de rat verdedigd zich met de voor poten en door te duwen met de heup, of de rat gaat achteruit en hersteld zich, hij is klaar voor een nieuwe ‘aanval’ (Afra Foroud & Ian Q. Whishaw & Sergio M. Pellis, 2003).
Spelen neemt dus een grote rol in bij veel (jonge) dieren, zo ook bij ratten. Is spelen met leeftijdsgenoten essentieel voor de ontwikkeling van jonge ratten? Als ze niet zouden spelen, zouden ze dan op latere leeftijd ook problemen krijgen met sociaal gedrag, ze hebben immers niet kunnen oefenen door te spelen als jonge ratten?